شاید شنیده باشید که بعضی بیماران گلوکوم در ویزیتهای تابستانی عدد فشار چشمِ پایینتری میگیرند و خیالشان راحت میشود که «اوضاع بهتر شده».
اما این تصویرِ دلگرمکننده میتواند فریبنده باشد. واقعیت این است که فشار چشم در تابستان بهطور طبیعی کمی نوسان دارد؛ مسئله اینجاست که این نوسان چقدر است و آیا مجوزی برای کمکردن دارو به دست میدهد یا نه.
چرا فشار چشم در تابستان تغییر میکند؟
فشار داخل چشم (IOP) عددی ثابت نیست؛ در طول شبانهروز و حتی در طول فصلها بالا و پایین میرود.
چند مطالعهٔ معتبر این الگوی فصلی را تأیید کردهاند: در یک بررسی روی ۴٬۷۰۸ نفر در ژاپن، میانگین فشار چشم در زمستان بالاترین و در تابستان پایینترین مقدار بود. مهمتر از خودِ الگو، «اندازهٔ» آن است: در بیشتر گروهها این اختلاف کوچک بود (حدود نیم تا یک میلیمتر جیوه)، و فقط در بیماران گلوکومی که همزمان خشکی چشم داشتند (تا حدود ۳ میلیمتر جیوه رسید.)
علت این نوسان چندعاملی است و هنوز کاملاً روشن نیست؛ عواملی مانند دمای محیط، ساعات آفتاب، فشار خون و تغییرات چربیهای سطح چشم مطرحاند. نکتهٔ کلیدی برای بیمار این است: پایینتر بودن عدد تابستان یک نوسان فیزیولوژیک کوچک است، نه نشانهٔ «بهبود» گلوکوم. گلوکوم یک بیماری مزمن است و آسیب عصب بینایی برگشتپذیر نیست؛ بنابراین کنترل فشار باید پیوسته ادامه یابد، نه فصلی.
قطرهٔ LOPEL-I (تیمولول) و مکانیسم کنترل فشار
قطرهٔ LOPEL-I، حاوی تیمولول و محصول شرکت داروسازی نوآوری زیستی گویا (INOCLON)، از خانوادهٔ بتابلاکرها است.
این دارو با کاهش تولید مایع زلالیه در داخل چشم، فشار داخل چشم را کاهش و کنترل میکند. هدف درمان، نگهداشتن فشار در محدودهٔ هدفِ تعیینشده توسط پزشک و کند کردن روند آسیب است؛ تیمولول ،درمان قطعی گلوکوم نمیباشد ، بلکه ابزاری برای مدیریت بلندمدت آن است.
تیمولول دارویی است که باید با تجویز و زیر نظر مستقیم پزشک مصرف شود. در برخی شرایط بیماری های ریوی (مانند آسم یا COPD) و بعضی اختلالات ضربان قلب باید با احتیاط یا اصلاً تجویز نشود؛ تجویز آن فقط بر عهدهٔ پزشک است.
نکات کاربردی برای تابستان
- خودسرانه دارو را کم یا قطع نکنید. ؛ هر تغییری در رژیم دارویی فقط با نظر پزشک باشد.
- نظم مصرف را در سفر حفظ کنید. تعطیلات و جابهجایی برنامهٔ روزانه را بههم میزند.
- قطره را در گرما رها نکنید.( نگهداری طبق برگهٔ راهنما؛ )از قراردادن قطره در داشبورد خودروی داغ پرهیز کنید.
- تکنیک صحیح چکاندن: پس از ریختن قطره، چند لحظه پلک را ببندید و گوشهٔ داخلی چشم را بهآرامی فشار دهید تا جذب سیستمیک دارو کم و اثر موضعی بیشتر شود.
- معاینهٔ منظم را جدی بگیرید. کنترل واقعیِ گلوکوم با پایش پزشک سنجیده میشود، نه با حسِ خودِ بیمار.
پرسشهای متداول
۱) چون فشار چشمم در تابستان پایینتر شده، میتوانم یک نوبت قطره را حذف کنم؟
خیر. این نوسان طبیعی و کوچک است و بهمعنای بهبود بیماری نیست. حذف دوز میتواند کنترل فشار را بر هم بزند. هر تغییری فقط با تجویز پزشک.
۲) این اختلاف فصلی چقدر است؟
در بیشتر افراد حدود نیم تا یک میلیمتر جیوه و در برخی بیماران گلوکومی بیشتر؛ اما همین مقدار هم نباید مبنای تصمیم خودسرانه شود.
۳) اگر یک نوبت قطره جا افتاد چه کنم؟
در اولین فرصت طبق برنامه ادامه دهید و دوز مصرف را بیشتر نکنید. پیوستگی مصرف مهمتر از جبران یک نوبت است.
۴) LOPEL-I گلوکوم را درمان میکند؟
خیر؛ فشار چشم را کاهش و کنترل میکند و به کند کردن پیشرفت بیماری کمک میکند، اما درمان قطعی نیست.
سلبمسئولیت: این مطلب صرفاً جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین تشخیص و تجویز پزشک نیست. شروع، تغییر دوز یا قطع مصرف داروهای چشمی باید زیر نظر مستقیم پزشک یا داروساز انجام شود.
منابع
1) Kuze M, et al. Seasonal variation of intra-ocular pressure in glaucoma with and without dry eye. Scientific Reports. 2020;10:13742.
https://www.nature.com/articles/s41598-020-70606-w
2) Cheng J, et al. Seasonal changes of 24-hour intraocular pressure rhythm in a healthy population. Medicine (Baltimore). 2016;95(31):e4453.
https://journals.lww.com/md-journal/fulltext/2016/08020/seasonal_changes_of_24_hour_intraocular_pressure.62.aspx
3)Seasonal Variation and Trend of Intraocular Pressure Decrease Over a 20-Year Period in Normal-Tension Glaucoma Patients. Am J Ophthalmol. 2021.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0002939421005195
4) Seasonal Changes in Visual Field Sensitivity and Intraocular Pressure in the Ocular Hypertension Treatment Study (OHTS).
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3618610/
5) Seasonal fluctuation in intraocular pressure and its associated factors in primary open-angle glaucoma.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8602661/
بدون دیدگاه