قطرههای چشمی مستقیماً با یکی از حساسترین سطوح بدن تماس دارند؛ به همین دلیل استریلماندن فرآورده و رعایت بهداشت هنگام مصرف اهمیت زیادی دارد. حتی یک قطره آنتیبیوتیک مناسب، اگر بهصورت نادرست استفاده شود، ممکن است با آلودگی نوک قطرهچکان، انتقال میکروارگانیسمها یا مصرف نابجا همراه شود.
سلامید-آی ۱۰٪، محصول شرکت داروسازی نوآوری زیستی گویا (INOCLON)، یک قطره استریل چشمی حاوی سولفاستامید ۱۰ درصد است. سولفاستامید از آنتیبیوتیکهای سولفونامیدی است و برای عفونتهای سطحی باکتریایی چشم ناشی از میکروارگانیسمهای حساس به کار میرود. هدف این مقاله، مرور کاربرد دارو و مهمتر از آن، روش صحیح مصرف و راههای کاهش خطر آلودگی قطره است.
سلامید-آی ۱۰٪ چیست؟
سلامید-آی ۱۰٪ حاوی سولفاستامید ۱۰ درصد است. این آنتیبیوتیک سولفونامیدی در درمان عفونتهای سطحی باکتریایی چشم ناشی از میکروارگانیسمهای حساس کاربرد دارد. سولفاستامید با مهار رقابتی آنزیم دیهیدروپتروات سنتتاز، مسیر ساخت فولات در باکتری را مختل میکند و در نتیجه رشد باکتری را مهار میکند.
نکته مهم این است که هر قرمزی، خارش یا ترشح چشم الزاماً باکتریایی نیست. التهاب ملتحمه میتواند ویروسی، آلرژیک یا ناشی از عوامل دیگری باشد و آنتیبیوتیکها روی عفونتهای ویروسی اثر ندارند. بنابراین استفاده خودسرانه از قطره آنتیبیوتیک فقط بر اساس قرمزی چشم، انتخاب درستی نیست.
چرا استریل ماندن قطره چشمی اهمیت دارد؟
فرآوردههای چشمی باید استریل باشند، زیرا دارو مستقیماً روی سطح چشم استفاده میشود و بخشی از سدهای طبیعی دفاعی بدن را دور میزند. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) نیز بر شستن دستها و جلوگیری از تماس نوک بطری با چشم، دست، لباس یا هر سطح دیگر تأکید میکند.
مطالعات روی بطریهای چندبارمصرف نشان دادهاند که آلودگی میکروبی در فرآوردههای چشمی در حال مصرف یک احتمال واقعی است. در یک مرور نظاممند و متاآنالیز منتشرشده در سال ۲۰۲۵، میزان کلی آلودگی میکروبی فرآوردههای چشمی در حال استفاده حدود ۱۰ درصد برآورد شد؛ البته این عدد میان مطالعات مختلف بسیار متغیر بود. همچنین مطالعات متعدد نشان دادهاند که نوک قطرهچکان معمولاً از محتویات داخل بطری بیشتر در معرض آلودگی قرار دارد.
چرا نباید قطره چشمی را با فرد دیگری مشترک استفاده کرد؟
بطری قطره چشمی یک وسیله شخصی است. هنگام استفاده، نوک قطرهچکان میتواند به پلک، مژه، پوست اطراف چشم یا دست تماس پیدا کند و میکروارگانیسمها را به سطح خارجی بطری منتقل کند. استفاده همان بطری توسط فرد دیگر، مسیر بالقوهای برای انتقال آلودگی ایجاد میکند.
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC) در توصیههای پیشگیری از التهاب ملتحمه، بهطور مشخص توصیه میکند قطرههای چشمی و سایر وسایل شخصی مرتبط با چشم با دیگران به اشتراک گذاشته نشوند. این موضوع بهویژه در عفونتهای ویروسی و باکتریایی اهمیت دارد؛ زیرا این عفونتها میتوانند بهراحتی از فردی به فرد دیگر منتقل شوند.
روش صحیح مصرف سلامید-آی ۱۰٪
مقدار مصرف نهایی باید مطابق نسخه پزشک باشد. سلامید-آی ۱۰٪، مقدار معمول یک یا دو قطره در چشم مبتلا هر ۲ تا ۳ ساعت در زمان بیداری است. افزایش یا کاهش دفعات مصرف بدون نظر پزشک توصیه نمیشود.
۱. پیش از استفاده، دستها را با آب و صابون بشویید و خشک کنید.
۲. سر را کمی به عقب ببرید و پلک پایین را با دست تمیز بهآرامی پایین بکشید تا فضای کوچکی برای ریختن قطره ایجاد شود.
۳. بطری را نزدیک چشم نگه دارید، اما اجازه ندهید نوک قطرهچکان با چشم، پلک، مژه، پوست یا دست تماس پیدا کند.
۴. تعداد قطره تجویزشده را داخل فضای بین پلک پایین و چشم بریزید؛ از ریختن قطره روی مژه یا پوست اطراف چشم خودداری کنید.
۵. پس از مصرف، درپوش بطری را بدون تماس دادن نوک قطرهچکان با سطوح دیگر ببندید.
۶. پس از استفاده دوباره دستها را بشویید؛ بهخصوص اگر چشم ترشح دارد.
۷. بطری را در اختیار فرد دیگری قرار ندهید و از قطره شخص دیگری نیز استفاده نکنید.
اگر نوک قطرهچکان به چشم یا سطح دیگری برخورد کرد چه کنیم؟
تماس نوک بطری با چشم، پلک یا هر سطح دیگر احتمال آلودگی را افزایش میدهد. در چنین شرایطی بهتر است از دستکاری یا تمیزکردن خودسرانه نوک قطرهچکان با دستمال یا مواد ضدعفونیکننده پرهیز شود و درباره ادامه استفاده یا نیاز به تعویض بطری از داروساز یا پزشک سؤال شود. هدف این است که استریلیتی فرآورده تا حد امکان حفظ شود
آیا میتوان از قطره باقیمانده برای عفونت بعدی استفاده کرد؟
بهتر است قطره آنتیبیوتیک بهعنوان یک درمان «برای هر قرمزی چشم» یا داروی ذخیره برای دفعات بعد در نظر گرفته نشود. عامل عفونت، شدت بیماری و حتی علت قرمزی در هر نوبت میتواند متفاوت باشد. مصرف طولانی یا نامناسب آنتیبیوتیکهای موضعی نیز میتواند با رشد میکروارگانیسمهای غیرحساس و افزایش مقاومت همراه شود.
اگر علائم دوباره ایجاد شدند، تشخیص مجدد اهمیت دارد؛ بهخصوص اگر درد، حساسیت به نور، کاهش دید، ترشح زیاد یا سابقه استفاده از لنز تماسی وجود داشته باشد.
لنز تماسی و سلامید-آی ۱۰٪
استفاده همزمان سلامید-آی ۱۰٪ با لنزهای تماسی نرم توصیه نمیشود. از طرف دیگر، CDC نیز توصیه میکند افراد مبتلا به التهاب عفونی چشم تا زمانی که علائم برطرف نشده یا چشمپزشک اجازه نداده است، از لنز تماسی استفاده نکنند. کاربران لنز در صورت علائم عفونت باید جدیتر ارزیابی شوند، زیرا خطر درگیری قرنیه در این گروه بالاتر است.
چه زمانی باید مصرف را متوقف کنیم و به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر خارش، قرمزی یا تورم چشم بیش از ۴۸ ساعت ادامه پیدا کند، ادامه مصرف بدون ارزیابی مجدد توصیه نمیشود. همچنین در صورت بدترشدن علائم، افزایش ترشح چرکی، درد چشم یا بروز نشانههای حساسیت، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
CDC مراجعه به پزشک را در صورت درد چشم، حساسیت به نور، تاری دیدی که با پاککردن ترشح برطرف نمیشود، قرمزی شدید، بدترشدن علائم یا عدم بهبود عفونت باکتریایی پس از شروع آنتیبیوتیک توصیه میکند. این علائم میتوانند نشانه شرایطی باشند که نیاز به بررسی تخصصیتر دارند
حساسیت به سولفونامیدها؛ نکتهای که باید جدی گرفته شود
سولفاستامید به خانواده سولفونامیدها تعلق دارد. برچسبهای رسمی سولفاستامید چشمی، سابقه حساسیت به سولفونامیدها را از موارد مهم احتیاط میدانند و در صورت بروز بثورات پوستی یا سایر علائم حساسیت، قطع دارو و مراجعه به پزشک را توصیه میکنند. اگر سابقه واکنش دارویی به سولفونامیدها دارید، پیش از شروع درمان حتماً پزشک یا داروساز را مطلع کنید.
پرسشهای متداول
۱) آیا میتوان سلامید-آی ۱۰٪ را برای هر نوع قرمزی چشم استفاده کرد؟
خیر. قرمزی چشم علل متعددی دارد و میتواند ویروسی، آلرژیک، تحریکی یا باکتریایی باشد. آنتیبیوتیک فقط در عفونت باکتریایی مناسب و بر اساس ارزیابی بالینی کاربرد دارد.
۲) آیا استفاده مشترک از یک قطره چشمی واقعاً خطر دارد؟
توصیه میکند قطرههای چشمی میان افراد به اشتراک گذاشته نشوند و بطری هر فرد شخصی باقی بماند.
۳) اگر نوک بطری با مژه یا پلک تماس پیدا کند، مهم است؟
بله. نوک قطرهچکان یکی از نقاط مستعد آلودگی در بطریهای چندبارمصرف است. باید از هرگونه تماس آن با چشم، پلک، مژه، پوست و دست جلوگیری شود.
۴) آیا در زمان مصرف سلامید-آی میتوان لنز نرم گذاشت؟
خیر. اطلاعات رسمی سلامید-آی ۱۰٪ مصرف همزمان با لنزهای تماسی نرم را توصیه نمیکند. در عفونت چشم نیز بهتر است تا اجازه پزشک از لنز استفاده نشود.
۵) اگر بعد از ۴۸ ساعت بهتر نشد چه کنیم؟
تداوم خارش، قرمزی یا تورم بیش از ۴۸ ساعت نیازمند ارزیابی مجدد است. اگر درد، تاری دید، حساسیت به نور یا تشدید علائم وجود دارد، مراجعه باید زودتر انجام شود.
جمعبندی
حاوی سولفاستامید ۱۰ درصد و یک آنتیبیوتیک سولفونامیدی برای عفونتهای سطحی باکتریایی چشم ناشی از میکروارگانیسمهای حساس است. اثربخشی دارو تنها بخشی از درمان است؛ نحوه صحیح مصرف و حفظ استریلیتی بطری نیز برای ایمنی بیمار اهمیت دارد.
شستن دستها، تماس ندادن نوک قطرهچکان با چشم یا سطوح، شخصی نگهداشتن بطری، پرهیز از لنز تماسی نرم و مراجعه در صورت تداوم یا تشدید علائم، از مهمترین نکاتی هستند که میتوانند خطر آلودگی و مصرف نادرست قطره را کاهش دهند. آنتیبیوتیک چشمی باید برای علت مناسب و طبق نظر پزشک یا داروساز استفاده شود، نه صرفاً برای هر نوع قرمزی چشم.
سلبمسئولیت
این مطلب صرفاً جنبه آموزشی دارد و جایگزین تشخیص، معاینه یا تجویز پزشک نیست. سلامید-آی ۱۰٪ یک فرآورده دارویی حاوی سولفاستامید است و مصرف آن باید مطابق نظر پزشک یا داروساز و اطلاعات رسمی فرآورده انجام شود. در صورت درد چشم، کاهش دید، حساسیت به نور، واکنش حساسیتی یا تشدید علائم، ارزیابی پزشکی ضروری است.
منابع
1)قطره چشمی سلامید-آی 10 – نوآوری زیست گویا – INOCLON
2)DailyMed – SULFACETAMIDE SODIUM solution/drops
3)What You Should Know about Eye Drops
4)How to Prevent Pink Eye
5)How to Treat Pink Eye
6)Microbial Contamination of Eye Drops: A Systematic Review and Meta-analysis
7)Microbial Cross-contamination in Multidose Eyedrops: The Impact of Instillation Angle and Bottle Geometry
8)Antibiotics versus placebo for acute bacterial conjunctivitis
بدون دیدگاه