ریزش مو در ماه‌های گرم برای بسیاری از افراد محسوس‌تر می‌شود؛ اما «ریزش موی تابستانی» یک تشخیص واحد و مستقل نیست. چرخه رشد مو به‌طور طبیعی بین فازهای رشد، گذار و استراحت حرکت می‌کند و چند مطالعه انسانی نشان داده‌اند که نسبت موهای واردشده به فاز استراحت می‌تواند در تابستان افزایش پیدا کند و ریزش در اواخر تابستان و ابتدای پاییز بیشتر دیده شود.
در عین حال، هر افزایش ریزش در تابستان را نباید صرفاً به فصل نسبت داد. ریزش موی الگویی، کاهش وزن سریع، استرس، بیماری، کمبودهای تغذیه‌ای، اختلالات هورمونی و بیماری‌های پوست سر می‌توانند هم‌زمان وجود داشته باشند. بنابراین اولین قدم، تشخیص تفاوت میان یک نوسان فصلی محدود و ریزشی است که نیاز به بررسی و مداخله دارد.

آیا واقعاً در تابستان موها بیشتر می‌ریزند؟

شواهد حاصل از مطالعات انسانی نشان می‌دهند که چرخه رشد مو ممکن است تحت تأثیر تغییرات فصلی قرار گیرد. در یک مطالعه طولی روی مردان سالم، کاهش نسبی موهای در فاز رشد در ماه‌های گرم و افزایش تعداد موهای ریخته‌شده در اواخر تابستان و اوایل پاییز مشاهده شد. در مطالعه‌ای دیگر روی بیش از ۸۰۰ زن، بیشترین نسبت موهای در فاز استراحت (تلوژن) در فصل تابستان گزارش شد. همچنین، یک مطالعه یک‌ساله در داوطلبان چینی، افزایش نسبی موهای تلوژن را در اواخر تابستان نشان داد؛ بااین‌حال، این تغییرات همچنان در محدوده الگوی طبیعی چرخه مو در افراد سالم قرار داشتند.
این یافته‌ها به معنی آن نیست که همه افراد در تابستان دچار ریزش غیرطبیعی می‌شوند. شدت تغییرات بین افراد متفاوت است و حتی در مطالعات، الگوی فصلی در همه شرکت‌کنندگان یکسان نبوده است. بنابراین مشاهده چند تار موی بیشتر روی برس یا هنگام حمام، بدون کاهش محسوس تراکم مو، الزاماً نشانه بیماری نیست.

ریزش فصلی با ریزش موی واقعی چه تفاوتی دارد؟

در «افزایش ریزش» یا (Hair Shedding)، تعداد بیشتری از موهایی که وارد فاز استراحت شده‌اند جدا می‌شوند؛ اما فولیکول لزوماً از بین نرفته است. در مقابل، در بعضی انواع آلوپسی، رشد مو به‌تدریج کاهش پیدا می‌کند و تغییراتی مانند نازک‌شدن تارها، پهن‌ترشدن فرق سر، عقب‌رفتن خط رویش یا ایجاد نواحی کم‌پشت دیده می‌شود.
اگر ریزش ناگهانی و شدید باشد، به شکل سکه‌ای ایجاد شود، تراکم مو به‌وضوح کم شود یا پوست سر با خارش شدید، درد، قرمزی، پوسته‌ریزی، زخم یا ترشح همراه باشد، بهتر است علت پیش از شروع خودسرانه محصولات ضدریزش بررسی شود.

چه عواملی ممکن است در تابستان ریزش یا شکنندگی مو را بیشتر به چشم بیاورند؟

در ماه‌های گرم چند اتفاق می‌تواند هم‌زمان رخ دهد. بخشی از افزایش ریزش ممکن است با همان نوسان طبیعی چرخه مو مرتبط باشد. از طرف دیگر، آفتاب، شنا، شست‌وشوی مکرر، حرارت زیاد سشوار و رفتارهای خشن با مو بیشتر باعث خشکی و شکستگی ساقه می‌شوند؛ یعنی ممکن است موها بیشتر «بشکنند» بدون اینکه تعداد فولیکول‌های فعال واقعاً کاهش یافته باشد.
همچنین محرک‌هایی مانند استرس شدید، تب و بیماری، کاهش وزن سریع یا رژیم‌های محدودکننده می‌توانند چند هفته تا چند ماه بعد باعث افزایش ورود فولیکول‌ها به فاز تلوژن شوند. به همین دلیل، زمان مشاهده ریزش همیشه با زمان شروع عامل محرک یکسان نیست.

لوکسوکلون Hair 5% چیست؟

لوکسوکلون هیر ۵٪ (Luxoclon Hair 5%)، محصول شرکت نوآوری زیستی گویا (INOCLON)، یک لوسیون تخصصی ضدریزش مو با فرمولاسیون پایه آب است. نسخه ۵ درصد حاوی ۵٪ (PDP-O؛ Pyrrolidinyl Diaminopyrimidine Oxide) به همراه نوربیماتوپروست (Norbimatoprost) است. در فرمولاسیون محصول همچنین از ترکیبات مکمل مراقبت از مو و پوست سر مانند بیوتین، دکسپانتنول، نیاسینامید، آزالئیک اسید و کافئین استفاده شده است.
طبق اطلاعات محصول، تفاوت اصلی نسخه ۳٪ و ۵٪ در غلظت (PDP-O) است. غلظت ۵٪ به‌عنوان گزینه قوی‌تر برای شرایطی مطرح شده که نازک‌شدن یا ریزش مو بارزتر است. با این حال، «غلظت بالاتر» به‌تنهایی به معنی انتخاب بهتر برای همه افراد نیست و علت ریزش، شدت کم‌پشتی، تحمل پوست سر و نظر پزشک یا داروساز باید در انتخاب لحاظ شود.

PDP-O و نوربیماتوپروست چه نقشی در فرمولاسیون دارند؟

در بروشور علمی لوکسوکلون، (PDP-O) به‌عنوان ترکیبی با قابلیت حل‌شدن در پایه آب و با هدف حمایت از فعالیت فولیکول معرفی شده است. فرمولاسیون پایه آب نیز می‌تواند از نظر حس مصرف، چربی و سنگینی کمتری ایجاد کند و استفاده منظم را برای بعضی مصرف‌کنندگان ساده‌تر کند.
نوربیماتوپروست در فرمولاسیون لوکسوکلون با هدف حمایت از فاز رشد یا آناژن به‌کار رفته است. از نظر شواهد مستقل، درباره آنالوگ‌های پروستاگلاندینی به‌طور کلی مطالعاتی در زمینه رشد مو وجود دارد و یک مرور نظام‌مند و متاآنالیز، بهبود طول یا تراکم مو را در مطالعات محدود گزارش کرده است؛ با این حال، نویسندگان همان مطالعه تأکید کرده‌اند که برای تعیین بهترین دوز، دفعات مصرف و ایمنی بلندمدت به داده‌های بیشتری نیاز است. بنابراین نتایج این گروه دارویی نباید به‌صورت قطعی به هر فرمول یا مولکول اختصاصی تعمیم داده شود.

آیا با شروع ریزش تابستانی باید مستقیم سراغ لوکسوکلون ۵٪ رفت؟

نه لزوماً. اگر افزایش ریزش خفیف، کوتاه‌مدت و بدون کاهش محسوس تراکم باشد، ممکن است بخشی از نوسان فصلی چرخه مو باشد. در این شرایط، پایش روند و مراقبت صحیح از مو می‌تواند از شروع فوری یک برنامه طولانی‌مدت منطقی‌تر باشد.
لوکسوکلون Hair 5% زمانی معنی بیشتری پیدا می‌کند که علاوه بر ریزش، نازک‌شدن یا کاهش تراکم مو وجود داشته باشد یا متخصص بر اساس الگوی ریزش، استفاده از یک لوسیون موضعی ضدریزش را مناسب بداند. اگر علت اصلی ریزش کمبود آهن، اختلال تیروئید، کاهش وزن شدید، بیماری پوست سر یا مصرف یک دارو باشد، رسیدگی به علت زمینه‌ای بخش اصلی درمان خواهد بود.

روش صحیح استفاده از لوکسوکلون Hair 5%

طبق پروتکل مصرف درج‌شده در بروشور محصول، لوسیون باید روی پوست سر تمیز، خشک یا کمی مرطوب و مستقیماً روی نواحی دچار کم‌پشتی استفاده شود؛ نه صرفاً روی ساقه مو.
۱. در هر نوبت حدود ۱ میلی‌لیتر (تقریباً ۷ تا ۱۴ قطره) روی ناحیه هدف استفاده شود.
۲. پوست سر برای حدود ۲ تا ۳ دقیقه با نوک انگشتان و حرکات ملایم ماساژ داده شود.
۳. مصرف طبق بروشور دو بار در روز، صبح و شب، انجام می‌شود.
۴. بهتر است فرآورده حدود ۶ تا ۸ ساعت روی پوست سر باقی بماند و بلافاصله شسته نشود.
۵. پس از مصرف دست‌ها شسته شوند و از تماس با چشم، صورت، مخاط و نواحی خارج از محل هدف جلوگیری شود.
دفعات یا مقدار مصرف نباید برای رسیدن سریع‌تر به نتیجه خودسرانه افزایش یابد. اگر پزشک یا داروساز براساس شرایط فردی روش دیگری را توصیه کرده است، همان دستور در اولویت قرار دارد.

چه زمانی می‌توان نتیجه را ارزیابی کرد؟

چرخه رشد مو آهسته است؛ بنابراین ارزیابی یک محصول ضدریزش در چند روز یا یکی دو هفته منطقی نیست. اطلاعات محصول، ارزیابی تغییرات را در مقیاس چندماهه مطرح می‌کند و در محتوای آموزشی لوکسوکلون، نخستین تغییرات معمولاً از حدود ۸ تا ۱۲ هفته قابل ارزیابی در نظر گرفته شده‌اند. برای قضاوت دقیق‌تر، عکس‌برداری از ناحیه کم‌پشت در نور و زاویه ثابت و مقایسه ماهانه از شمارش روزانه تارهای ریخته‌شده مفیدتر است.
در ریزش‌های مزمن یا الگویی، استمرار مصرف اهمیت دارد. قطع یک برنامه مؤثر در حالی که عامل زمینه‌ای همچنان وجود دارد، می‌تواند به از دست رفتن تدریجی بخشی از نتیجه منجر شود. تصمیم درباره ادامه، کاهش دفعات یا قطع مصرف بهتر است براساس ارزیابی روند انجام شود.

نکات ایمنی مهم

براساس بروشور علمی لوکسوکلون، مصرف در دوران بارداری و شیردهی توصیه نشده و باید از تماس فرآورده با چشم جلوگیری شود. استفاده روی پیشانی یا سایر نواحی خارج از محل هدف نیز مناسب نیست؛ زیرا تماس مکرر با نواحی ناخواسته می‌تواند احتمال رشد مو در آن نقاط را افزایش دهد.
اگر پوست سر ملتهب، زخمی، عفونی یا دردناک است، ریزش به‌صورت ناگهانی یا سکه‌ای رخ داده، یا هم‌زمان از چند محلول ضدریزش استفاده می‌شود، بهتر است پیش از شروع مصرف با پزشک یا داروساز مشورت شود. در صورت ایجاد قرمزی، خارش یا تحریک پایدار نیز مصرف باید بازبینی شود.

مراقبت از مو در تابستان؛ چند نکته ساده اما مهم

• از شامپوی ملایم و متناسب با پوست سر استفاده کنید و شست‌وشو را با چنگ‌زدن شدید همراه نکنید.
• پس از شامپو از نرم‌کننده روی ساقه مو استفاده کنید تا اصطکاک و شکستگی کمتر شود.
• موهای خیس شکننده‌ترند؛ از کشیدن شدید برس یا بستن محکم مو بلافاصله بعد از حمام خودداری کنید.
• حرارت زیاد سشوار و اتوی مو را محدود کنید و از مدل‌هایی که کشش مداوم روی ریشه ایجاد می‌کنند کمتر استفاده کنید.
• رژیم غذایی محدودکننده یا کاهش وزن سریع می‌تواند ریزش را تشدید کند؛ دریافت کافی پروتئین و ریزمغذی‌ها اهمیت دارد.

پرسش‌های متداول

۱) آیا ریزش مو در تابستان طبیعی است؟
در برخی افراد افزایش نسبی ریزش در اواخر تابستان گزارش شده و مطالعات انسانی از وجود الگوی فصلی حمایت می‌کنند. با این حال، کاهش واضح تراکم، ریزش شدید یا طولانی‌مدت و علائم پوست سر نباید فقط به فصل نسبت داده شوند.
۲) لوکسوکلون Hair 5% همان ماینوکسیدیل است؟
خیر. لوکسوکلون Hair 5% حاوی ۵٪ (PDP-O) و نوربیماتوپروست است و ماینوکسیدیل نیست. شباهت‌های عملکردی مطرح‌شده برای (PDP-O) به معنی معادل‌بودن مستقیم این دو ترکیب نیست.
۳) آیا نسخه ۵٪ برای همه افراد بهتر از ۳٪ است؟
خیر. غلظت بالاتر (PDP-O) لزوماً انتخاب بهتر برای همه نیست. شدت و الگوی ریزش، وضعیت پوست سر، سابقه حساسیت و نظر متخصص باید در انتخاب نسخه مناسب لحاظ شوند.
۴) اگر بعد از چند هفته نتیجه ندیدیم باید محصول را عوض کنیم؟
نه لزوماً. چرخه مو برای پاسخ به زمان نیاز دارد و ارزیابی خیلی زود می‌تواند گمراه‌کننده باشد. در صورت تحمل مناسب و نبود علائم هشدار، روند معمولاً باید در مقیاس چندماهه بررسی شود.
۵) چه زمانی مراجعه به متخصص پوست اولویت دارد؟
ریزش ناگهانی یا سکه‌ای، عقب‌رفتن سریع خط رویش، پهن‌شدن واضح فرق سر، زخم یا التهاب پوست سر، ریزش همراه با علائم عمومی، یا ادامه ریزش شدید با وجود مراقبت مناسب از مواردی هستند که ارزیابی تخصصی را ضروری‌تر می‌کنند.

جمع‌بندی

مطالعات انسانی نشان می‌دهند چرخه مو می‌تواند تغییرات فصلی داشته باشد و در برخی افراد، اواخر تابستان با افزایش نسبی موهای فاز تلوژن و ریزش همراه شود. با این حال، فصل تنها یکی از عوامل احتمالی است و هر ریزش مو را نباید «ریزش تابستانی» تلقی کرد.
لوکسوکلون Hair 5%، محصول شرکت نوآوری زیستی گویا (INOCLON)، یک لوسیون پایه آب حاوی ۵٪ (PDP-O) و نوربیماتوپروست است که برای کمک به کنترل ریزش و حمایت از فولیکول طراحی شده است. انتخاب نسخه ۵٪ بهتر است براساس شدت و الگوی ریزش و وضعیت فردی انجام شود و در ریزش‌های غیرمعمول، تشخیص علت زمینه‌ای بر شروع خودسرانه هر محصولی اولویت دارد.

سلب‌مسئولیت
این مطلب صرفاً جنبه آموزشی دارد و جایگزین تشخیص یا درمان توسط پزشک نیست. افزایش ریزش مو علل متفاوتی دارد و انتخاب فرآورده و غلظت باید با توجه به الگوی ریزش و وضعیت پوست سر انجام شود. در ریزش ناگهانی یا سکه‌ای، التهاب پوست سر، بارداری یا شیردهی پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت شود

منابع

1) لیست محصولات – نوآوری زیست گویا – INOCLON
2) LUXOCOLON Hair Lotion — The Next Generation of Anti-Hair Loss Therapy
3) Seasonal changes in human hair growth
4) Seasonality of hair shedding in healthy women complaining of hair loss
5) Changes in Chinese hair growth along a full year
6) The efficacy of topical prostaglandin analogs for hair loss: A systematic review and meta-analysis
7) Do you have hair loss or hair shedding?
8) Hair loss: Signs and symptoms
9) Hair loss: Tips for managing