قرمزی چشم یک علامت شایع است، اما بهتنهایی نام یک بیماری نیست. خشکی چشم، حساسیت، دود و آلودگی هوا، کمخوابی، استفاده از لنز تماسی و عفونتها میتوانند ظاهر چشم را قرمز کنند؛ در بعضی موارد نیز قرمزی میتواند نشانه بیماری جدیتری باشد که به معاینه نیاز دارد.
قطرههای تنگکننده عروق مانند نفازولین میتوانند قرمزی ناشی از تحریکات خفیف را برای مدت کوتاهی کاهش دهند، اما علت زمینهای را درمان نمیکنند. به همین دلیل، استفاده مکرر برای سفید نگهداشتن چشم ممکن است به چرخهای منجر شود که در آن پس از تمام شدن اثر قطره، قرمزی دوباره ظاهر شود یا حتی بیشتر به نظر برسد.
چرا چشم قرمز میشود؟
سفیدی چشم با غشایی شفاف به نام ملتحمه پوشیده شده است. عروق ظریف این بافت در حالت عادی کمتر دیده میشوند، اما در واکنش به خشکی، آلرژنها، مواد محرک، التهاب یا عفونت گشادتر میشوند و چشم قرمز به نظر میرسد. بنابراین قرمزی، پاسخ مشترک چشم به علتهای متفاوت است و انتخاب قطره فقط براساس ظاهر چشم میتواند علت اصلی را پنهان کند.
خارش غالباً به نفع حساسیت است؛ احساس جسم خارجی و سوزش میتواند با خشکی یا تحریک سطح چشم همراه باشد؛ ترشح چسبنده احتمال عفونت را مطرح میکند؛ و درد، حساسیت به نور یا کاهش دید نیازمند ارزیابی سریعتر است. این تفاوتها نشان میدهند که هر قرمزی چشم برای مصرف خودسرانه قطره کاهشدهنده موقت قرمزی مناسب نیست.
قطره چشمی نفازولین چیست؟
قطره چشمی نفازولین، محصول شرکت نوآوری زیست گویا (INOCLON)، یک قطره استریل چشمی حاوی نفازولین ۰٫۱ درصد است.، این فرآورده برای تسکین موقت احتقان و قرمزی چشم ناشی از حساسیتهای خفیف کاربرد دارد.
مقدار مصرف ۱ یا ۲ قطره، سه تا چهار بار در روز در چشم ملتهب است و حداکثر دوره مصرف آن ۷۲ ساعت اعلام شده است. مقدار و مدت مصرف باید مطابق بروشور محصول و توصیه پزشک یا داروساز رعایت شود و افزایش تعداد دفعات مصرف برای سفیدتر شدن چشم، روش ایمنی محسوب نمیشود.
نفازولین چگونه قرمزی چشم را کاهش میدهد؟
نفازولین یک داروی سمپاتومیمتیک از خانواده ایمیدازولینها و آگونیست گیرندههای آلفا آدرنرژیک است. این دارو با تحریک گیرندههای آلفا در عروق کوچک ملتحمه، باعث انقباض عروق و کاهش موقت احتقان میشود. با انقباض عروق سطحی، قرمزی کمتر دیده میشود و ظاهر چشم برای مدتی روشنتر به نظر میرسد.
این اثر، بیشتر علامتی و موقتی است. نفازولین بهتنهایی عامل حساسیت، خشکی چشم، عفونت یا التهاب عمقی چشم را برطرف نمیکند. اگر علت زمینهای همچنان وجود داشته باشد، پس از کاهش اثر دارو ممکن است عروق دوباره گشاد شوند و قرمزی بازگردد.
قرمزی برگشتی چشم چیست؟
قرمزی برگشتی به افزایش یا بازگشت محسوس قرمزی پس از مصرف مکرر یا قطع یک قطره تنگکننده عروق گفته میشود. این حالت در همه مصرفکنندگان رخ نمیدهد، اما برچسبهای رسمی نفازولین و مرورهای علمی هشدار میدهند که مصرف بیشازحد یا طولانیمدت قطرههای ضداحتقان چشمی میتواند قرمزی بیشتری ایجاد کند.
برای توضیح این پدیده چند سازوکار مطرح شده است: کاهش تدریجی پاسخ گیرندههای عروقی به دارو یا تاکیفیلاکسی، گشادشدن واکنشی عروق پس از پایان اثر تنگکنندگی، و التهاب ناشی از مصرف مزمن دارو یا مواد نگهدارنده. علت دقیق ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشد و قرمزی ماندگار همیشه نباید فقط به «اثر برگشتی» نسبت داده شود.
در یک مجموعه موارد بالینی شامل ۷۰ بیمار، مصرف قطرههای ضداحتقان حاوی نفازولین، تتراهیدروزولین یا فنیلافرین با الگوهای مختلف التهاب ملتحمه همراه بود. بسیاری از این بیماران برای مدت طولانی از قطره استفاده کرده بودند و بهبود علائم پس از قطع فرآورده گاهی چند هفته زمان برد. این مطالعه اثبات نمیکند که هر مصرف کوتاهمدت چنین پیامدی دارد، اما اهمیت محدود کردن مصرف و بررسی علت قرمزی مزمن را نشان میدهد.
چرا مصرف نفازولین به ۷۲ ساعت محدود شده است؟
محدودیت ۷۲ ساعته ، برای جلوگیری از تبدیل مصرف کوتاهمدت به مصرف مکرر و پنهان شدن علت اصلی قرمزی اهمیت دارد. اگر قرمزی پس از سه روز برطرف نشده، تشدید شده یا بلافاصله پس از قطع قطره برمیگردد، ادامه خودسرانه ممکن است فقط ظاهر علامت را موقتاً تغییر دهد و تشخیص را به تأخیر بیندازد.
در چنین شرایطی بهتر است علتهایی مانند خشکی چشم، حساسیت کنترلنشده، عفونت، التهاب پلک، آسیب قرنیه یا مشکلات مرتبط با لنز تماسی بررسی شوند. درمان هرکدام از این علتها متفاوت است و استفاده طولانیتر از نفازولین جایگزین تشخیص چشمپزشکی نیست.
روش صحیح مصرف قطره چشمی نفازولین
مقدار معمول مصرف ۱ یا ۲ قطره، سه تا چهار بار در روز در چشم ملتهب و حداکثر برای ۷۲ ساعت است. دستور نهایی بروشور محصول یا توصیه پزشک و داروساز بر هر راهنمای عمومی مقدم است.
۱. پیش از مصرف، دستها را با آب و صابون بشویید.
۲. سر را کمی به عقب ببرید و پلک پایین را بهآرامی پایین بکشید.
۳. قطره را در فضای میان پلک پایین و چشم بچکانید و نوک قطرهچکان را با چشم، مژه یا پوست تماس ندهید.
۴. پس از چکاندن قطره، چشم را آرام ببندید و از پلکزدن شدید یا مالش چشم خودداری کنید.
۵. درپوش بطری را بلافاصله ببندید و قطره را با فرد دیگری مشترک استفاده نکنید.
۶. دفعات یا مقدار مصرف را برای دستیابی به سفیدی بیشتر چشم افزایش ندهید و بیش از ۷۲ ساعت ادامه ندهید.
آیا میتوان نفازولین را همراه لنز تماسی استفاده کرد؟
نفازولین نباید همزمان با لنز تماسی نرم استفاده شود. لنز باید پیش از مصرف خارج شود و زمان مناسب برای گذاشتن مجدد آن براساس بروشور محصول یا توصیه متخصص تعیین شود.
اگر قرمزی چشم هنگام استفاده از لنز ایجاد شده است، بهویژه اگر با درد، حساسیت به نور، ترشح یا تاری دید همراه باشد، تنها استفاده از قطره کاهشدهنده موقت قرمزی کافی نیست. قرمزی در مصرفکننده لنز میتواند با عفونت یا آسیب قرنیه مرتبط باشد و به ارزیابی سریع نیاز داشته باشد.
چه کسانی پیش از مصرف باید با پزشک یا داروساز مشورت کنند؟
• افراد دارای گلوکوم زاویه بسته یا استعداد آن
زیرا قطرههای سمپاتومیمتیک میتوانند در این شرایط نامناسب باشند.
• افراد مبتلا به فشارخون بالا، بیماری قلبی، دیابت یا پرکاری تیروئید؛ چون جذب سیستمیک هرچند محدود، میتواند اهمیت بالینی داشته باشد.
• افرادی که داروهای مهارکننده مونوآمیناکسیداز یا سایر داروهای مؤثر بر فشارخون و سیستم سمپاتیک مصرف میکنند.
• کودکان، زنان باردار یا شیرده و افرادی که سابقه حساسیت به نفازولین یا اجزای قطره دارند.
• افرادی که قرمزی آنها مکرر، یکطرفه، شدید یا همراه با درد، ترشح، آسیب یا کاهش دید است.
عوارض احتمالی نفازولین چیست؟
نفازولین ممکن است در بعضی افراد باعث سوزش یا تحریک گذرا، اشکریزش، تاری موقت دید، گشادشدن مردمک یا افزایش قرمزی شود. در مصرف مکرر یا طولانی، تاکیفیلاکسی، قرمزی برگشتی و التهاب دارویی ملتحمه نیز گزارش شده است.
عوارض سیستمیک کمتر شایعاند، اما سرگیجه، سردرد، تهوع، خوابآلودگی، افزایش فشارخون یا نامنظمی ضربان قلب در برچسبهای رسمی ذکر شدهاند. در صورت بروز علائم شدید، تورم، تنگی نفس، درد قابلتوجه چشم یا کاهش دید، مصرف خودسرانه ادامه داده نشود و ارزیابی پزشکی انجام گیرد.
چه زمانی قرمزی چشم نیازمند مراجعه فوری است؟
اگر قرمزی با درد شدید، حساسیت به نور، تغییر یا کاهش دید، سردرد شدید و تهوع، آسیب یا تماس با ماده شیمیایی، تفاوت اندازه مردمکها یا قرمزی بسیار شدید همراه است، مراجعه فوری ضروری است. قرمزی و درد در فردی که لنز تماسی استفاده میکند نیز باید جدی گرفته شود.
ترشح چسبنده، قرمزی چندروزه، تکرار مداوم علائم یا نیاز روزانه به قطره کاهشدهنده موقت قرمزی نیز نشانه مناسبی برای ارزیابی پزشک یا چشمپزشک است. نفازولین برای تسکین کوتاهمدت طراحی شده است، نه برای پوشاندن علامتی که مرتب بازمیگردد.
اگر بعد از قطع قطره قرمزی برگشت، چه کار کنیم؟
بازگشت قرمزی نباید با افزایش مقدار یا کوتاه کردن فاصله مصرف پاسخ داده شود. استفاده مکرر میتواند چرخه تسکین کوتاهمدت و بازگشت علامت را ادامه دهد. بهتر است مصرف خودسرانه متوقف شود، در صورت استفاده از لنز تماسی، لنز خارج شود و تا برطرف شدن علائم یا طبق توصیه متخصص استفاده نشود.
در بعضی افراد، پس از مصرف طولانیمدت ممکن است برطرف شدن التهاب و قرمزی زمانبر باشد. انتخاب درمان جایگزین به علت اصلی وابسته است؛ برای مثال خشکی چشم، حساسیت و عفونت هرکدام رویکرد متفاوتی دارند و نباید یک قطره برای همه آنها استفاده شود.
پرسشهای متداول
۱) آیا نفازولین حساسیت چشم را درمان میکند؟
نفازولین با تنگ کردن عروق، قرمزی و احتقان را موقتاً کمتر میکند، اما آنتیهیستامین نیست و بهتنهایی مسیرهای اصلی التهاب آلرژیک را مهار نمیکند. اگر خارش و علائم حساسیت مکرر است، درمان مناسب باید براساس تشخیص انتخاب شود.
۲) آیا میتوان قطره نفازولین را هر روز استفاده کرد؟
خیر. ، حداکثر دوره مصرف ۷۲ ساعت است. مصرف روزانه و طولانیمدت میتواند خطر افزایش قرمزی، کاهش پاسخ دارو و التهاب سطح چشم را بیشتر کند.
۳) آیا قرمزی برگشتی همان اعتیاد به قطره است؟
این وضعیت معمولاً اعتیاد روانی به معنای رایج نیست؛ اما چون قطره سریعاً چشم را سفید میکند و قرمزی پس از پایان اثر برمیگردد، فرد ممکن است به تکرار مصرف عادت کند. این چرخه میتواند مصرف بیشازحد را تقویت کند.
۴) آیا نفازولین برای هر نوع قرمزی مناسب است؟
خیر. این فرآورده برای تسکین موقت قرمزی و احتقان ناشی از تحریکات یا حساسیتهای خفیف در نظر گرفته شده است. درد، ترشح، کاهش دید، آسیب، قرمزی مرتبط با لنز و علائم ماندگار نیازمند بررسی علت هستند.
۵) آیا میتوان نفازولین را با قطرههای دیگر استفاده کرد؟
مصرف همزمان قطرههای چشمی باید با نظر پزشک یا داروساز انجام شود. ممکن است میان قطرهها نیاز به فاصله زمانی باشد و ترکیب خودسرانه چند فرآورده، احتمال تحریک یا تداخل را افزایش دهد.
جمعبندی
قطره چشمی نفازولین ۰٫۱ درصد، محصول شرکت نوآوری زیست گویا (INOCLON)، با انقباض عروق سطحی ملتحمه میتواند قرمزی و احتقان ناشی از تحریکات یا حساسیتهای خفیف را بهطور موقت کاهش دهد. این اثر به معنای درمان علت اصلی قرمزی نیست.
، نفازولین باید حداکثر تا ۷۲ ساعت مصرف شود و استفاده همزمان آن با لنز تماسی نرم توصیه نمیشود. مصرف مکرر یا طولانی ممکن است با کاهش پاسخ دارو، قرمزی برگشتی و التهاب دارویی ملتحمه همراه شود. قرمزی ماندگار، درد، حساسیت به نور، کاهش دید، ترشح یا علائم مرتبط با لنز باید توسط متخصص بررسی شود.
سلبمسئولیت
این مطلب صرفاً جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان توسط چشمپزشک نیست. شروع، افزایش مقدار، ادامه بیش از ۷۲ ساعت یا قطع درمان در صورت بروز علائم غیرعادی باید براساس نظر پزشک یا داروساز و اطلاعات تأییدشده بروشور محصول انجام شود.
منابع
1) قطره چشمی نفازولین – نوآوری زیست گویا – INOCLON
2) DailyMed – AK-CON- naphazoline hydrochloride solution
3) Over-the-Counter Ocular Decongestants in the United States – Mechanisms of Action and Clinical Utility for Management of Ocular Redness
4) Ocular Redness – II: Progress in Development of Therapeutics for the Management of Conjunctival Hyperemia
5) Acute and Chronic Conjunctivitis Due to Over-the-counter Ophthalmic Decongestants
6) Allergic Conjunctivitis Management: Update on Ophthalmic Solutions
7) Red eye – NHS
بدون دیدگاه